• Opracowanie inteligentnego i bezobsługowego systemu stabilizacji pracy dystrybucyjnych sieci elektroenergetycznych w oparciu o modułowe instalacje wodorowego bufora energetycznego z perspektywą użytkowego wykorzystania wodoru (H2EBuffer)

    Kierownik projektu dr hab. Marzena Frankowska, prof. US
    Okres realizacji projektu 1.01.2021-31.12.2023
    Instytucja finansująca Narodowe Centrum Badań i Rozwoju
    Krótki opis projektu

    Zgodnie z projektem Polityki Energetycznej Polski do roku 2040, a także dokumentów strategicznych Unii Europejskiej (Europejski Zielony Ład) pożądany jest rozwój rozwiązań, które umożliwią postęp w zakresie magazynowania energii, zwłaszcza takich, które pozwoliłyby wykorzystać energię z odnawialnych źródeł energii (OZE). Specjalną rolę będą odgrywać technologie wodorowe. Szczególnie tzw. zielony wodór (pozyskany z energii elektrycznej z OZE) odznacza się zero emisyjnością, a więc jest neutralny dla środowiska. Analizy światowe wskazują, że jest to jedyne rozwiązanie, które odpowiada potrzebom zrównoważonego rozwoju w długiej perspektywie czasowej. Wyprodukowany wodór może być wykorzystany jako bufor energetyczny lub jako paliwo.

    Wraz ze wzrostem liczby producentów energii z OZE system sieci elektroenergetycznych jest coraz bardziej zakłócany przez ich niestabilną pracę zależną od czynników zewnętrznych, co powoduje konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów operatora na stabilizację parametrów sieci. Istotą projektu jest opracowanie rozwiązania systemowego stabilizującego pracę dystrybucyjnych sieci elektroenergetycznych, które jako część sieci dystrybucyjnej, będzie efektywnie gospodarowało energią elektryczną, zwiększając elastyczność sieci w zakresie możliwości przyłączeń nowych producentów energii pochodzącej z OZE, podnosząc bezpieczeństwo i niezawodność sieci, a także poprawiając parametry jakościowe dostarczanej energii. Stabilizacja sieci energetycznych będzie możliwa dzięki zastosowaniu bufora wodorowego. Warunek niskiej emisyjności zakłada wykorzystanie tzw. wodoru zielonego, czyli produkowanego w procesie elektrolizy.

    Na polskim rynku energetycznym nie istnieją instalacje wodorowego bufora energetycznego wykorzystującego nadwyżki energii elektrycznej powstające w sieci dystrybucji OZE służącego do stabilizacji pracy elektroenergetycznych sieci dystrybucyjnych. Jest to projekt unikatowy w skali krajowej i międzynarodowej.

    Projekt został podzielony na 5 etapów obejmujących badania przemysłowe i prace rozwojowe. Rozpocznie się on od realizacji prac na V poziomie TRL, co oznacza, że zweryfikowano komponenty technologii w środowisku zbliżonym do rzeczywistego. Projekt zakończy się na VIII poziomie TRL – zakończone zostaną badania i demonstracja ostatecznej formy technologii, a technologia będzie mogła być stosowana w dedykowanych dla niej warunkach.

    Projekt realizuje konsorcjum w składzie: Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny  w Szczecinie, Uniwersytet Szczeciński i Enea Operator Spółka z o.o.

    Uniwersytet Szczeciński jest liderem dwóch z pięciu etapów. Pierwszy obejmuje badania przemysłowe, a drugi badania w zakresie prac rozwojowych.

    W etapie 1 przewidziane są następujące prace: [1] opracowanie modelowej architektury systemu uwzględniając złożoność uwarunkowań (techniczne, ekonomiczno-logistyczne, przestrzenne, formalno-prawne) w ukłądzie wodorowego łańcucha dostaw (faza zaopatrzenia, produkcji i magazynowania oraz dystrybucji). Konceptualizacja i operacjonalizacja konstruktów modelu powstanie przede wszystkim na podstawie systematycznej analizy międzynarodowej literatury przedmiotu (dorobek teoretyczny i aplikacyjny) oraz analizy dokumentów regulacyjnych z zakresu polityki energetycznej. Zastosowane tu zostaną metoda krytycznej analizy literatury oraz zaawansowane metody analizy bibliometrycznej (data science). W modelu uwzględnione zostaną warianty dystrybucji wodoru wraz z perspektywą jego użytkowego wykorzystania. Model stanowić będzie fundament dalszych prac badawczych, jak również wniesie istotny wkład w początkowy ciągle etap rozwoju nauki z zakresu energetyki wodorowej oraz wodorowych łańcuchów dostaw. [2] Zmapowanie oraz pomiar parametrów sieci dystrybucyjnej ENEA Operator Sp. z o.o. – Wymagane w tym zadaniu będzie określenie uwarunkowań zewnętrznych (egzogenicznych) uwzględniających kryteria modelu teoretycznego, m.in. układ przestrzenny na obszarze działania sieci ENEA Operator Sp. z o.o., parametry opisujące/oceniające działanie sieci, warunki funkcjonalno-organizacyjne i inne. Efektem pośrednim tego zadania będzie zebranie danych niezbędnych do zasilenia przestrzeni roboczej wielokryterialnego modelu architektury systemu. [3] Zastosowanie modelu teoretycznego do opracowania wariantów (projekcji) architektury systemu dedykowanego ENEA Operator Sp. z o.o – z uwagi na złożoność projektu konieczne jest zastosowanie zespołu metod ilościowych, m.in. technik statystycznych i modeli ekonometrycznych, których celem będzie zbadanie:

    – identyfikacji siły efektów różnych zmiennych w modelu,

    – identyfikacji siły relacji pomiędzy zmiennymi oraz dobór odpowiedniego wariantu modelu,

    – identyfikacji potencjału ekonomicznego, organizacyjnego i technicznego różnych jednostek.

    Etap 5 będzie poświęcony opracowaniu koncepcji i przeprowadzeniu oceny przygotowanego prototypu dużej skali z uwzględnieniem użytkowego wykorzystania wodoru. Przewidziane są następujące prace: [1] Opracowanie koncepcji teoretycznej w zakresie metod oceny pracy prototypu., [2] Przeprowadzenie pomiarów/obserwacja funkcjonowania prototypu systemu. Na podstawie przyjętej koncepcji pozyskiwane będą określone dane dotyczące funkcjonowania prototypu agregowane przez członków konsorcjum, które umożliwią zbudowanie bazy danych parametrów ekonomiczno-technicznych. Monitoring pozyskiwanych danych wraz z ewentualnymi korektami parametrów pomiaru. [3] Dokonanie oceny pracy systemu ze względów ekonomiczno-logistycznych. Ocena sprawności / wydajności systemu. [4] Koncepcja i ocena zasilania floty ENEA Operator paliwem wodorowym. Zostanie opracowana funkcja użyteczności, na podstawie której dokona się aproksymacji wartości użytkowej systemu dla odbiorcy. [5] Dokonanie zintegrowanej oceny funkcjonowania prototypu systemu (wodorowego bufora energetycznego) z uwzględnieniem czterech użyteczności wodoru oraz ze względu na przyjęte kryteria.

    Budżet projektu wynosi 12 981 748,70 zł.

  • Metoda wspomagania decyzji wielokryterialnych w dziedzinie zrównoważonego rozwoju w warunkach niepewności

    Kierownik projektu dr Paweł Ziemba
    Okres realizacji projektu 26.06.2020-25.06.2023
    Instytucja finansująca Narodowe Centrum Nauki
    Krótki opis projektu

    Każda działalność człowieka czy też grupy ludzi związana jest z podejmowaniem decyzji. Decyzje mogą dotyczyć rutynowych działań jak na przykład codziennych zakupów, ale mogą mieć również charakter zasadniczy, odnosząc się przykładowo do wyboru strategii działania organizacji. Ponadto decyzje mogą być uwarunkowane jednym lub wieloma czynnikami (kryteriami) i opierać się na podstawie danych o różnym stopniu pewności. Szczególny charakter mają decyzje związane ze zrównoważonym rozwojem, charakteryzujące się zazwyczaj relatywnie dużym poziomem złożoności problemu decyzyjnego.

    Zrównoważony rozwój jest to rozwój, który zaspokaja potrzeby obecnego pokolenia bez uszczerbku dla możliwości zaspokojenia potrzeb przyszłych pokoleń.  Sposobem zapewnienia zrównoważonego rozwoju jest zachowanie równowagi pomiędzy potrzebami ekonomicznymi, społecznymi i środowiskowymi, a więc zrównoważenie tych potrzeb. Z kolei, ocena zrównoważenia jest procesem pozwalającym mierzyć poziom zrównoważonego rozwoju i wskazywać działania/decyzje, które powinny być podejmowane w celu zwiększenia poziomu zrównoważenia. Szczególne miejsce w ocenie zrównoważenia zajmuje jeden z dynamicznie rozwijających się nurtów badań operacyjnych, tj. wielokryterialne wspomaganie decyzji.

    Niestety, metody wielokryterialnego wspomagania decyzji nie są w pełni dostosowane do rozwiązywania problemów decyzyjnych odnoszących się do zrównoważonego rozwoju i oceny zrównoważenia. Nie pozwalają one na bezpośrednie określenie oczekiwanej siły zrównoważenia decyzji rekomendowanej przez metodę. Dodatkowo, metody wielokryterialne nie pozwalają na jednoczesne uwzględnienie podejścia opisowego i różnych rodzajów niepewności odnośnie podejmowanej decyzji. Tymczasem podejście opisowe zwiększa wiedzę decydenta o rekomendowanej decyzji i ułatwia jej interpretację, a niepewność jest podstawową cechą oceny zrównoważenia odnoszącej się do przyszłości.

    Celem proponowanego projektu jest opracowanie metody wielokryterialnego wspomagania decyzji pozwalającej na rozwiązywanie problemów decyzyjnych, która uwzględniałaby różne rodzaje niepewności i umożliwiałaby bezpośrednie określanie pożądanej siły zrównoważenia rekomendowanego działania, jednocześnie dostarczając decydentowi opisu rekomendowanej decyzji ułatwiając jej interpretację.

    W projekcie zostaną przeprowadzone badania teoretyczne dotyczące procedur obliczeniowych stosowanych w metodach wielokryterialnych. Na tej podstawie zostanie opracowana metoda stanowiąca cel projektu. Metoda ta zostanie przetestowana eksperymentalnie w różnych problemach decyzyjnych związanych ze zrównoważonym rozwojem.

    Powodem podjęcia tematyki badawczej jest duże i stale rosnące znaczenie zrównoważonego rozwoju w gospodarce światowej oraz systemach gospodarczych poszczególnych państw. Tymczasem, jak wspomniano wcześniej, brak jest narzędzia wspomagania decyzji, przeznaczonego ściśle do oceny działań związanych ze zrównoważeniem.

  • Zachowania pracowników związane z dzieleniem się wiedzą - natura, efekty i uwarunkowania organizacyjne

    Kierownik projektu dr Aleksandra Rudawska
    Okres realizacji projektu 24.01.2019-23.01.2022
    Instytucja finansująca Narodowe Centrum Nauki
    Krótki opis projektu Wzrost znaczenia wiedzy jako zasobu organizacyjnego w tworzeniu przewagi konkurencyjnej oraz pracy opartej na wiedzy sprawia, że istnieje potrzeba poznania mikropodstaw procesów związanych z wiedzą, jakie zachodzą w organizacjach. W tym kontekście dzielenie się wiedzą przez pracowników okazuje się mieć krytyczne znaczenie, ponieważ to za pośrednictwem wymiany między pracownikami wiedza może być szerzej wykorzystywana, w organizacjach może zachodzić uczenie się oraz mogą być tworzone nowe rozwiązania(nowa wiedza). Pojawia się jednak problem związany z dobrowolną i często epizodyczną naturą dzielenia się wiedzą przez pracowników w pracy. Do dzielenia się wiedzą nie można pracowników zmusić można ich jedynie zachęcić tworząc takie warunki, w których potencjalne koszty i zagrożenia związane z dzieleniem się wiedzą zostaną znacznie zredukowane. Należy jednak uwzględnić, że przepływ wiedzy między pracownikami wiąże się z różnymi zachowaniami, stąd też dzielenie się wiedzą powinno się traktować jako zachowanie złożone, uwzględniając stronę odbiorcy i nadawcy wiedzy oraz to, przez kogo akt dzielenia się został zainicjowany. Głównym celem projektu jest ocena efektów oraz organizacyjnych uwarunkowań dzielenia się wiedzą przez pracowników ze szczególnym uwzględnieniem trzech form zachowań związanych z dzieleniem się wiedzą (poszukiwanie wiedzy, ukierunkowane dzielenie się wiedzą, swobodne dzielenie się wiedzą). Analiza związku między zachowaniami pracowników związanymi z dzieleniem się wiedzą a efektami uzyskiwanymi przez organizacje umożliwi poznanie czy poszczególne formy zachowań związanych z dzieleniem się wiedzą mają znaczenie w odniesieniu do innowacyjności oraz efektywności, a także wskazanie, które zachowania należy wspierać by uzyskać zamierzone efekty. Ponadto w projekcie dąży się do lepszego poznania, jak organizacje mogą kształtować dzielenie się wiedzą przez pracowników. W projekcie przyjęto podejście knowldge governance approach, zgodnie z którym dąży się do poznania, jakie mechanizmy stosowane przez kadrę zarządzającą wywierają wpływ na procesy wiedzy w organizacji oraz do uwzględnienia interakcji między uwarunkowaniami organizacyjnymi a uwarunkowaniami indywidualnymi (m.in. motywacja) w kształtowaniu zachowań pracowników związanych z wiedzą. Wnioskodawcy zamierzają zbadać jaki jest związek z praktyk zarządzania zasobami ludzkimi, struktury organizacyjnej, architektury miejsca pracy oraz kultury organizacyjnej z motywacją pracowników do dzielenia się wiedzą i dalej z samym dzieleniem się. Dodatkowym obszarem poddanym badaniu będzie dopasowanie między kulturą a pozostałymi elementami, co pozwoli ustalić czy wystarczy jedynie kształtować kulturę wspierającą dzielenie się wiedzą, czy też ważna jest współmierna modyfikacja innych mechanizmów zarządzania. Odpowiedzi na powyższe pytania wnioskodawcy zamierzają uzyskać prowadząc badania ankietowe wśród managerów i pracowników wiedzy średnich i dużych firm, badając wielu pracowników na dany podmiot, a następnie prowadząc analizy przyczynowo-skutkowe między badanymi zmiennymi przy zastosowaniu modelowania równań strukturalnych oraz analiz wielo-poziomowych.
  • Wpływ przekazu medialnego na skuteczność kampanii społecznej

    Kierownik projektu dr Anna Borawska
    Okres realizacji projektu 20.01.2017-19.07.2021
    Instytucja finansująca Narodowe Centrum Nauki
    Krótki opis projektu

    Kampanie społeczne są istotnym narzędziem służącym propagowaniu pozytywnych zmian postaw społecznych (w zakresie ekologii, profilaktyki zdrowia, tolerancji, itp.). Poprawa ich skuteczności może mieć zatem bardzo wymierny skutek w wielu aspektach życia –zarówno jednostek, jak i całych społeczeństw. Charakter tego rodzaju kampanii jest odmienny od kampanii w ramach marketingu komercyjnego, zatem metodologia ich oceny powinna być również inna. Przekazy medialne w ramach kampanii społecznych wymagają nie tylko zapamiętania prezentowanych treści, ale także zrozumienia istotności promowanych zachowań. Skuteczny przekaz powinien angażować odbiorcę i kształtować jego świadomość, gdyż może to znacząco zwiększyć siłę oddziaływania kampanii społecznej. Z tego względu pojawia się konieczność pozyskania wiedzy na temat związków pomiędzy przekazem reklamowym, a pojawieniem się, rozprzestrzenianiem i trwałością świadomości społecznej w kwestii zachowania promowanego w kampanii.

    Głównym celem projektu jest wobec tego opracowanie procedury pomiaru skuteczności przekazów medialnych w kampaniach społecznych z wykorzystaniem triangulacji metod neuronauki poznawczej oraz sondażu diagnostycznego. Badania w projekcie zostaną przeprowadzone według planu obejmującego 7 głównych etapów:

    1. Analizę aktualnie wykorzystywanych metod oceny skuteczności kampanii społecznych.

    2. Zdefiniowanie roli przekazów medialnych w kampaniach społecznych.

    3. Wybór studiów przypadku do badania.

    4. Projekt i przeprowadzenie eksperymentu badającego sposób postrzegania oraz odbioru przekazów medialnych w ramach wybranych kampanii społecznych.

    5. Identyfikację czynników wpływających na skuteczność przekazów medialnych.

    6. Ocenę i interpretację wyników badań.

    7. Opracowanie ram metodologicznych oraz miary agregatowej, opartej na zidentyfikowanych czynnikach, do oceny przekazów medialnych.

    W rezultacie przeprowadzonych badań możliwe będzie określenie związku pomiędzy przekazem reklamowym a aktywacją procesów świadomego myślenia oraz powstawaniem świadomości społecznej. Powstaną również ramy metodologiczne do oceny przekazów medialnych w kampaniach społecznych, opracowany zostanie stosowny zbiór metod pomiarowych oraz zbiór reguł pozwalających na prowadzenie dalszych badań w celu stworzenia miar skuteczności dla danych typów kampanii społecznych oraz konkretnych ich przykładów.